In deze briefwisseling schrijven Michiel van Vugt en Julian Schouwenaars elkaar wekelijks over beleggen. Niet over markttiming of onhaalbare rendementen, maar over gedrag, keuzes en de werkelijkheid achter de cijfers. Door elkaar brieven te sturen nemen ze afstand van de waan van de dag en zoeken ze naar wat beleggers en adviseurs écht verder helpt.
“We praten over pensioen alsof het een financieel product is, terwijl het eigenlijk over toekomstplannen gaat”
Beste Michiel,
Je beschrijft geduld als het vermogen om tijd te accepteren. Ik denk dat je daarmee onbewust ook meteen de grootste uitdaging van pensioen hebt omschreven. Want als er één financieel onderwerp bestaat dat volledig afhankelijk is van tijd, dan is het wel pensioen.
Toch krijg je zelden enthousiaste reacties wanneer het onderwerp ter sprake komt.
Dat vind ik eigenlijk best bijzonder. Want objectief gezien gaat pensioen over iets wat voor vrijwel iedereen belangrijk is. Het bepaalt hoeveel vrijheid iemand later heeft. Of iemand eerder kan stoppen met werken. Hoe zorgeloos de jaren na het werkzame leven eruitzien. Toch voelen veel mensen er weinig betrokkenheid bij.
Volgens mij komt dat doordat pensioen voor de meeste mensen geen doel is. Het is een regeling, een systeem of een rekening. Maar niemand droomt van een pensioen. Mensen dromen van de dingen die een pensioen mogelijk maakt.
Van meer tijd met familie. Van reizen. Van vrijwilligerswerk. Van minder afhankelijk zijn van werk. Van de vrijheid om keuzes te maken zonder dat inkomen steeds centraal staat.
Communicatie
En precies daar gaat het volgens mij vaak mis in onze communicatie. We praten over pensioen alsof het een financieel product is, terwijl het eigenlijk over toekomstplannen gaat.
Daardoor ontstaat een opvallende situatie. Mensen kunnen zich druk maken over een vakantie die volgend jaar plaatsvindt, terwijl ze nauwelijks aandacht besteden aan een levensfase die misschien wel twintig of dertig jaar duurt. Niet omdat die periode minder belangrijk is, maar omdat die veel moeilijker voor te stellen is.
Ons brein heeft nu eenmaal een sterke voorkeur voor wat dichtbij is. Wat concreet is. Wat zichtbaar is.
Daar komt nog iets bij. Pensioen wordt vaak geassocieerd met ouder worden. Met iets dat ver weg ligt. Met een fase van het leven waar mensen zich liever nog niet mee identificeren. Een dertiger ziet zichzelf niet als toekomstige pensionado. Een veertiger meestal ook niet. En veel vijftigers beginnen er pas serieus naar te kijken wanneer de pensioendatum daadwerkelijk in zicht komt.
Dat zie ik ook terug in gesprekken met adviseurs.
Wanneer het over vermogen gaat, ontstaat vaak energie. Mensen zien mogelijkheden en keuzes. Maar zodra datzelfde vermogen wordt gepresenteerd als pensioenvermogen, lijkt het ineens een verplichting te worden. Terwijl het in essentie om exact hetzelfde geld gaat.
De financiering van het volgende hoofdstuk
Misschien moeten we pensioen daarom niet langer zien als eindpunt.
Pensioen is niet het doel. Het is de financiering van het volgende hoofdstuk.
Net zoals beleggen geen doel op zichzelf is, maar een middel om toekomstige mogelijkheden te creëren. En daarin zie ik een duidelijke verbinding met alles waar we de afgelopen weken over hebben geschreven. Gedrag, structuur, doelen en geduld komen bij pensioen misschien wel sterker samen dan waar dan ook.
Pensioen vraagt immers om de bereidheid om vandaag iets te doen voor een resultaat dat misschien pas tientallen jaren later zichtbaar wordt. Dat maakt pensioenopbouw rationeel ontzettend sterk, maar emotioneel vaak lastig.
Je ziet de opbrengst niet direct. Je ervaart het voordeel niet meteen. Er is weinig dat dagelijks bevestigt dat je goed bezig bent.
En toch zijn het juist die keuzes die later vaak het grootste verschil maken.
Misschien ligt daar ook een belangrijke taak voor ons als adviseurs. Niet om pensioen interessanter te maken dan het is, maar om het tastbaarder te maken. Minder praten over regelingen, einddata en percentages, en meer over vrijheid, keuzes en mogelijkheden.
Want op het moment dat iemand zich een voorstelling kan maken van zijn toekomst, wordt pensioen ineens veel minder vaag.
En wellicht is dat precies de reden waarom pensioen zo vaak blijft liggen. Niet omdat mensen het onbelangrijk vinden, maar omdat ze zich moeilijk kunnen verbinden met een toekomst die ze nog niet voor zich zien.
Dat brengt mij vanzelf bij een volgende vraag.
Als pensioen al zo abstract is, dan geldt dat misschien nog sterker voor lijfrente. Vrijwel iedereen begrijpt rationeel dat het fiscaal aantrekkelijk kan zijn, maar in de praktijk blijft een groot deel van de beschikbare jaarruimte ongebruikt.
Waarom denk jij dat zoveel mensen een regeling laten liggen die op papier zo logisch lijkt?
Hartelijke groet,
Julian
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
