In deze briefwisseling schrijven Michiel van Vugt en Julian Schouwenaars elkaar wekelijks over beleggen. Niet over markttiming of onhaalbare rendementen, maar over gedrag, keuzes en de werkelijkheid achter de cijfers. Door elkaar brieven te sturen nemen ze afstand van de waan van de dag en zoeken ze naar wat beleggers en adviseurs écht verder helpt.
“De adviseur kan vooraf helpen om verwachtingen concreet te maken”
Beste Michiel,
Je schrijft dat een goede pensioenadviseur drie talen spreekt: de taal van het leven, de taal van geld en de taal van gedrag.
Ik denk dat beleggen binnen een lijfrente precies op het kruispunt van die drie talen zit. Want zodra iemand geld opzijzet binnen een lijfrente, gebeurt er iets interessants. Het geld krijgt een bestemming die heel ver weg ligt. En juist daardoor is het gemakkelijk om het beleggen zelf belangrijker te maken dan het doel waarvoor iemand het doet. Dan gaat het ineens over rendement, risico, fondsen en beurskoersen. Allemaal relevante onderwerpen, maar de vraag is natuurlijk: waar doen we dit eigenlijk voor?
Een lijfrente is geen doel op zich. Het is een middel om later inkomen of financiële ruimte te creëren. En dat betekent dat je bij de inrichting van zo’n vermogen niet alleen moet kijken naar wat er vandaag gebeurt, maar vooral naar de tijd die er nog is tot het moment waarop het geld nodig is. Daar zit voor mij een belangrijk verschil met gewoon sparen. Als iemand geld over vijfentwintig jaar nodig heeft, is een tussentijdse daling van de waarde van de belegging vervelend om te zien, maar niet automatisch een probleem. De horizon geeft ruimte om schommelingen uit te zitten. Anders wordt het wanneer iemand over twee jaar met pensioen wil en het geld dan daadwerkelijk nodig heeft. Dezelfde beursdaling kan dus voor twee klanten iets heel anders betekenen.
Dat klinkt logisch. Toch merk ik dat we in gesprekken nog vaak beginnen bij de vraag hoeveel risico iemand bereid is te nemen. Terwijl ik liever begin met een andere vraag: wanneer heb je het geld nodig en waarvoor? Pas daarna kun je bepalen welke onzekerheid onderweg passend is.
Dat vind ik ook het mooie aan beleggen binnen een lijfrente. De fiscale regels geven het geld al een duidelijke bestemming. Je kunt het niet zomaar voor iedere uitgave gebruiken. Dat klinkt misschien als een beperking, maar voor langetermijnvermogensopbouw kan het juist helpen. Het dwingt je om verder vooruit te kijken. Maar daarmee zijn we er nog niet.
Want een lange horizon maakt beleggen rationeel interessant, maar maakt een klant niet automatisch geduldig. Wie vandaag €100.000 op een beleggingsrekening ziet staan en daar over twintig jaar zijn pensioen mee wil aanvullen, weet rationeel dat tussentijdse bewegingen erbij horen. Maar als die €100.000 ineens €85.000 waard is, voelt dat toch anders. De toekomst is dan ineens minder belangrijk dan het verlies dat vandaag op het scherm staat. Daar komt volgens mij de derde taal om de hoek kijken: gedrag.
Verwachtingen concreet maken
De adviseur kan vooraf helpen om verwachtingen concreet te maken. Wat kan er gebeuren? Welke schommelingen horen bij deze manier van beleggen? Wat doen we als de markt fors daalt? Wanneer kijken we opnieuw naar het plan? Dat laatste vind ik belangrijk. Niet iedere beweging vraagt om een nieuwe beslissing. Sterker nog: bij een langetermijndoel kan het juist verstandig zijn om vooraf af te spreken wanneer je níét gaat reageren.
Daarmee wordt een beleggingsplan eigenlijk een soort afspraak met je toekomstige zelf. Vandaag bepaal je waarom je belegt, hoeveel onzekerheid daarbij hoort en welke keuzes je onderweg wel en niet maakt. Op een onrustige beursdag hoef je dan niet opnieuw te bedenken wat je doel ook alweer was.
En misschien is dat wel de kracht van beleggen binnen een lijfrente. Het geld staat letterlijk apart voor later. De adviseur kan vervolgens helpen om daar ook in gedrag een duidelijke scheiding van te maken: dit vermogen is niet bedoeld voor vandaag, maar voor een toekomstig inkomen.
Dat maakt de rol van de adviseur ook anders dan alleen het selecteren van een passende beleggingsoplossing. De adviseur helpt de klant om drie dingen met elkaar te verbinden: wat wil je later, wat heb je daarvoor nodig en wat moet je onderweg kunnen verdragen?
Dan wordt risico ook een ander begrip. Het gaat niet alleen over hoeveel een portefeuille kan dalen. Het gaat ook over de kans dat iemand zijn doel niet haalt doordat hij te weinig rendement maakt, te laat begint of onderweg uit angst zijn plan loslaat.
Onzekerheid beheersbaar maken
Een klant die twintig jaar voor zijn pensioen staat, kan zich misschien meer onzekerheid permitteren dan iemand die over twee jaar zijn lijfrente wil laten uitkeren. Niet omdat de één meer lef heeft dan de ander, maar omdat hun doelen en horizon verschillen. Daarmee kom ik terug bij jouw vraag hoe je uitlegt dat zekerheid voor later juist onzekerheid onderweg kan betekenen. Ik zou het niet proberen weg te praten. Je koopt geen zekerheid door onzekerheid te vermijden. Je probeert onzekerheid beheersbaar te maken door vooraf te bepalen waarom je haar accepteert. Dat is volgens mij de essentie van beleggen binnen een lijfrente.
En misschien maakt dat de volgende stap in ons gesprek ook interessant. Want als we weten waarvoor iemand belegt, hoeveel tijd er is en welke onzekerheid daarbij hoort, blijft nog één vraag over: hoe zorg je ervoor dat iemand zich daar onderweg ook aan houdt? Want een plan kan nog zo goed zijn. Uiteindelijk moet iemand het ook kunnen volhouden. Daar ligt volgens mij een mooie volgende vraag, Michiel: wat maakt dat sommige beleggers hun plan blijven volgen als het tegenzit, terwijl anderen juist op het verkeerde moment gaan ingrijpen?
Hartelijke groet,
Julian
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
