Brieven over beleggen – Vertrouwen als rendement

0

In deze briefwisseling schrijven Michiel van Vugt en Julian Schouwenaars elkaar wekelijks over beleggen. Niet over markttiming of onhaalbare rendementen, maar over gedrag, keuzes en de werkelijkheid achter de cijfers. Door elkaar brieven te sturen nemen ze afstand van de waan van de dag en zoeken ze naar wat beleggers en adviseurs écht verder helpt.

“Het rendement van vertrouwen kan uiteindelijk wel degelijk terugkomen op het saldo”

Beste Michiel,

Je stelt een interessante vraag: wat is vertrouwen eigenlijk waard in financieel advies? En kan het rendement van een goede adviseur juist zitten in de verkeerde beslissingen die een klant dankzij dat vertrouwen níét neemt? Ik denk van wel. Sterker nog, ik denk dat we de waarde van financieel advies soms te veel proberen te vangen in zaken die gemakkelijk meetbaar zijn. Het rendement, de kosten, de gekozen portefeuille of het verschil met een benchmark. Allemaal belangrijk, maar ze vertellen niet het hele verhaal.

Stel dat twee klanten met dezelfde uitgangssituatie en dezelfde beleggingsportefeuille beginnen. De ene klant krijgt gedurende een onrustige periode goede begeleiding en blijft bij zijn plan. De andere raakt in paniek, verkoopt zijn beleggingen en stapt pas weer in wanneer de rust is teruggekeerd. Op papier hadden ze dezelfde uitgangspositie. Uiteindelijk kunnen hun financiële uitkomsten behoorlijk verschillen. Niet noodzakelijk doordat de ene klant een betere portefeuille had, maar doordat de één zijn plan heeft volgehouden en de ander niet.

Dat verschil is lastig toe te schrijven aan één gesprek of één adviesmoment. Toch kan het grote gevolgen hebben voor het uiteindelijke resultaat. Daar zit voor mij een belangrijk deel van de waarde van vertrouwen.

Maar vertrouwen ontstaat niet pas op het moment dat de beurs daalt. Dan wordt het vooral zichtbaar. Het moet daarvoor al zijn opgebouwd.

Duidelijke afspraken

Dat begint wat mij betreft bij het maken van duidelijke afspraken. Een klant moet begrijpen waarom een bepaalde aanpak is gekozen, welke risico’s daarbij horen en wat hij onderweg kan verwachten. Niet alleen wanneer de markten meezitten, maar juist ook wanneer het tegenzit.

Daarbij hoort ook dat je als adviseur niet overal een antwoord op hoeft te hebben. Sterker nog, ik vind het belangrijk dat je duidelijk bent over wat je niet weet. Je weet niet wanneer de beurs herstelt, welke sector het volgend jaar goed doet of hoe de economie zich ontwikkelt. Als je daar wel stellige uitspraken over doet, wek je misschien tijdelijk vertrouwen, maar je maakt het ook kwetsbaar.

Een klant moet erop kunnen vertrouwen dat je eerlijk bent over onzekerheden en dat je niet bij iedere verandering een andere richting kiest.

Dat vraagt om consistentie. Niet iedere keer een nieuw verhaal, maar steeds terugkomen op dezelfde uitgangspunten: het doel van de klant, de afgesproken horizon en de strategie die daarbij past. En dat betekent niet dat je als adviseur altijd moet zeggen dat de klant niets moet doen. Soms verandert er daadwerkelijk iets. Een klant gaat eerder met pensioen, krijgt een erfenis, verkoopt zijn onderneming of heeft het vermogen toch eerder nodig. Dan moet je opnieuw kijken of het plan nog klopt.

Vertrouwen betekent dus niet dat een klant blind moet volgen wat je zegt. Het betekent dat hij erop kan rekenen dat je samen met hem blijft beoordelen of de gekozen aanpak nog past bij zijn situatie. Ik denk dat daar ook een belangrijk onderscheid zit tussen vertrouwen in een persoon en vertrouwen in een proces. Natuurlijk moet een klant vertrouwen hebben in zijn adviseur. Maar het is minstens zo belangrijk dat hij begrijpt hoe het advies tot stand komt en welke afspraken erachter zitten. Daarmee wordt hij niet afhankelijk van één geruststellend gesprek, maar krijgt hij houvast voor de langere termijn.

Structureel klantcontact

Dat is ook waarom ik geloof in structureel klantcontact. Niet alleen bellen wanneer er iets aan de hand is, maar juist ook wanneer er weinig nieuws te melden is. Even stilstaan bij de voortgang, kijken of de situatie nog hetzelfde is en bevestigen dat het plan nog aansluit bij het doel.

Want als je pas contact hebt wanneer de beurs flink daalt, wordt ieder gesprek al snel een brandje dat geblust moet worden.

En misschien is dat wel een onderschat onderdeel van goed financieel advies: zorgen dat een klant niet alleen weet dat hij je kan bellen als hij ongerust is, maar ook ervaart dat je betrokken blijft wanneer er niets bijzonders gebeurt.

Je vraagt of het rendement van een adviseur soms zit in de verkeerde beslissingen die een klant níét neemt. Ik zou daar nog iets aan willen toevoegen. Het rendement zit ook in de goede beslissingen die een klant dankzij de begeleiding wél neemt. Op tijd beginnen met vermogensopbouw. Een passende inleg volhouden. Niet onnodig veel risico nemen, maar ook niet uit angst jarenlang aan de zijlijn blijven staan.

Dat zijn beslissingen die op het moment zelf misschien weinig spectaculair lijken. Pas jaren later wordt duidelijk wat ze hebben betekend.

En dat maakt vertrouwen voor mij ook zo bijzonder. Het is niet iets wat je als adviseur kunt beloven of in een offerte kunt opnemen. Je bouwt het op door je afspraken na te komen, duidelijk te zijn en er ook te zijn wanneer het ongemakkelijk wordt.

Het rendement van vertrouwen is misschien niet direct zichtbaar op de rekening, maar kan uiteindelijk wel degelijk terugkomen op het saldo.

Welke lessen keren terug?

We hebben inmiddels behoorlijk wat onderwerpen besproken: van feiten en fabels over beleggen tot gedrag, de rol van de adviseur, pensioen en lijfrente. Steeds komen we eigenlijk op hetzelfde punt uit. Een goede financiële strategie is belangrijk, maar uiteindelijk moet iemand die strategie ook begrijpen, vertrouwen en kunnen volhouden.

Misschien is dat een mooie aanleiding om in onze volgende briefwisseling eens terug te kijken. Welke lessen keren steeds terug en wat zouden we daar als adviseurs nu eigenlijk mee moeten doen?

Ik geef je de pen graag weer terug.

Hartelijke groet,

Julian

Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.

Deel dit artikel

Over de auteur

Julian Schouwenaars is verantwoordelijke voor de intermediaire relaties en samenwerkingen van Doelbeleggen. Hij zit in de Adviesraad van FFP en is lid van de Stichting Actief Klantbeheer. Hij traint regelmatig adviseurs en advieskantoren over gedrag, doelen en het toegankelijk maken van beleggen voor consumenten.

Reacties