Niet alleen het woningtekort belemmert de doorstroming op de woningmarkt, ook hogere rentes, dubbele woonlasten, beperkingen rond aflossingsvrij lenen en fiscale regels kunnen huishoudens in de praktijk vastzetten. Dat blijkt uit nieuw marktonderzoek van De Hypotheekshop en Hypokeur onder hypotheekadviseurs.
Stapeling van regels en processen bepaalt steeds vaker of een passende woonoplossing daadwerkelijk uitvoerbaar is
De hypotheekmarkt functioneert volgens de ondervraagde adviseurs nog altijd redelijk goed, maar is duidelijk minder vanzelfsprekend geworden. Zij geven de markt gemiddeld een 7,1, tegenover 7,4 in maart en 7,8 in september vorig jaar. Bijna twee derde (64%) verwacht voor de komende maanden een neutrale ontwikkeling. Genoemde oorzaken zijn onder meer een stijgende hypotheekrente, afnemende leencapaciteit, minder bezichtigingen en biedingen en meer woningaanbod.
Tegelijkertijd veranderen de zorgen waarmee klanten bij adviseurs aankloppen. De ontwikkeling van de huizenprijzen blijft met 65% bovenaan staan, maar maandlasten worden inmiddels door 43% van de adviseurs genoemd. Een halfjaar geleden was dat nog 22%. Ook aflossingsvrije hypotheken (33%), de toekomst van de hypotheekrenteaftrek (22%) en funderingsproblematiek (18%) worden vaker als zorg genoemd.
Doorstromer loopt tegen financiering aan
Vooral bij doorstromers ziet De Hypotheekshop een combinatie van knelpunten. Een hogere actuele rente en strengere voorwaarden rond aflossingsvrij kunnen de maandlasten na een verhuizing sterk verhogen, ook bij huishoudens met veel overwaarde. Adviseurs pleiten daarom voor meer mogelijkheden om bestaande lage rente en aflossingsvrije leningdelen passend mee te nemen naar een volgende woning.
Bij nieuwbouw komt daar de overgangsperiode bij. Lange bouwtijden, dubbele woonlasten en de kosten van een overbruggingsfinanciering kunnen ertoe leiden dat huishoudens niet kunnen doorstromen, terwijl zij de uiteindelijke woonlast na verkoop van hun bestaande woning wel kunnen dragen. Volgens de onderzoekers is het daarom belangrijk om bij beleid onderscheid te maken tussen structurele betaalbaarheid en tijdelijk hogere lasten.
Aflossingsvrij en renteaftrek
Ook bestaande hypotheekregels zorgen volgens adviseurs steeds vaker voor problemen. Aflossingsvrij wordt door 38 van de 114 adviseurs als belangrijke klantzorg genoemd. De knelpunten ontstaan vooral wanneer klanten verhuizen of hun hypotheek willen verhogen of aanpassen en daardoor met nieuwe beperkingen worden geconfronteerd. De adviseurs pleiten daarbij niet voor onbeperkt aflossingsvrij lenen, maar voor een proportionele beoordeling van bestaande situaties en meer ruimte om naar de werkelijke lasten te kijken.
Daarnaast neemt de aandacht voor de hypotheekrenteaftrek toe. Adviseurs wijzen onder meer op het aflopen van renteaftrektermijnen en de moeilijkheid om het eigenwoningverleden van klanten volledig te reconstrueren. Die fiscale historie wordt steeds belangrijker voor de hypotheektoets, terwijl de benodigde gegevens niet altijd eenvoudig beschikbaar zijn.
‘Niet alleen meer bouwen’
De Hypotheekshop vraagt het kabinet daarom op Prinsjesdag niet alleen naar het woningaanbod te kijken. Meer woningbouw blijft volgens de organisatie noodzakelijk, maar daarnaast moeten hypotheek- en fiscale regels uitvoerbaar zijn en moet verantwoord maatwerk eenvoudiger worden voor onder anderen senioren, ondernemers en doorstromers.
Die boodschap sluit aan bij de overkoepelende conclusie van het onderzoek. Volgens de adviseurs bepaalt steeds vaker de stapeling van regels en processen of een passende woonoplossing daadwerkelijk uitvoerbaar is. Zij vragen onder meer om voorspelbaarheid rond fiscaliteit en aflossingsvrij, beter uitvoerbaar maatwerk en meer aandacht voor tijdelijke financieringsbarrières bij doorstroming.
Het onderzoek is de tiende halfjaarlijkse meting onder adviseurs van De Hypotheekshop en Hypokeur. Aan deze editie deden 114 adviseurs mee. De onderzoekers benadrukken dat de uitkomsten niet representatief zijn voor alle Nederlandse hypotheekadviseurs, maar moeten worden gezien als signalen uit een landelijk netwerk van advieskantoren.
Bekijk hier het Hypotheekshop marktonderzoek september 2026
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
