Transparant pensioen

Auteurs: Ralph S.J. Koijen, hoogleraar aan de Universiteit van Tilburg en Jules H. van Binsbergen, Stanford university

Op dit moment is er veel onzekerheid over toekomstige pensioenuitkeringen. Als gevolg van de kredietcrisis hebben pensioenfondsen veel geld verloren op hun beleggingen. Daar bovenop is door de daling in de rentestand de contante waarde van de toekomstige verplichtingen flink toegenomen.

Bovenstaande roept opnieuw de volgende twee belangrijke
vragen op:

1. welke pensioendeelnemers betalen de kosten van economische recessies en

2. in hoeverre is het mogelijk om toekomstige pensioenuitkeringen te garanderen?

Beide vragen moeten helder worden beantwoord om te voorkomen dat pensioendeelnemers het vertrouwen in het systeem verliezen.

Weigering pensioenfondsen

De eerste vraag is met name een kwestie van transparante communicatie. Hier ontbreekt het op dit moment aan. Pensioenfondsen weigeren bijvoorbeeld te rapporteren hoeveel verschillende generaties in het verleden
hebben betaald in termen van pensioenpremies en hoeveel is uitbetaald in termen van pensioenuitkeringen. Toekomstige beleggingsrendementen voorspellen is nagenoeg onmogelijk, maar het is wel mogelijk om heldere afspraken te maken wie het beleggingsrisico draagt in termen van de premies en uitkeringen.

Conflicten tussen generaties

Zonder transparante regels zullen goede rendementen, zoals in de jaren negentig, of slechte rendementen, zoals gedurende de financiële crisis, op een subjectieve wijze worden verdeeld. Dit is ongewenst en leidt onvermijdelijk tot conflicten tussen generaties, zoals recentelijk wederom duidelijk is geworden. Tot nu toe werd te vaak de onjuiste aanname gemaakt dat ondoorzichtig pensioenbeleid de solidariteit zou verhogen. Daarnaast
is het belangrijk dat pensioendeelnemers zelf verantwoordelijkheid kunnen nemen voor hun beleggingsrisico. Een volledig risicovrij pensioen bestaat simpelweg niet. Als deelnemers bereid zijn om veel (weinig) risico’s
te nemen, dan is ofwel de premie gemiddeld genomen lager (hoger) of de verwachte uitkering hoger (lager). Natuurlijk willen we voorkomen dat deelnemers te grote risico’s nemen en we stellen derhalve voor dat huishoudens kunnen kiezen uit drie niveaus van risico:

– laag,

– gemiddeld en

– hoog.

De corresponderende niveaus van risico hangen af van de leeftijd, consistent met de academische literatuur. Jonge deelnemers kunnen meer aandelenrisico nemen dan oudere deelnemers.

Geen wijzend vingertje

Sparen voor de oude dag brengt nu eenmaal risico’s met zich mee. Door deelnemers zelf te laten kiezen hoeveel risico ze willen lopen (uiteraard binnen redelijke grenzen), kan achteraf tenminste niet meer naar het
pensioenfonds worden gewezen dat fouten zijn gemaakt in termen van het beleggingsbeleid.

Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.