Maatregelen om bepaalde groepen op de woningmarkt te helpen, kunnen onbedoeld nadelig uitpakken voor anderen, dat blijkt onderzoek van het Centraal Planbureau.
Bij een gelijkblijvende woningvoorraad gaat een duwtje omhoog voor de één ten koste van de ander. Daarom is het volgens het CPF belangrijk om bij woningmarktbeleid ook de gevolgen voor andere groepen en voor de woningbouw mee te wegen.
CPB: “De woningmarkt is krap. Koopwoningen zijn voor steeds minder huishoudens betaalbaar en de wachttijden voor sociale huurwoningen lopen in veel regio’s op. Om bepaalde groepen te helpen, neemt de overheid soms maatregelen die hun toegang tot woningen moeten verbeteren. Maar zulke maatregelen hebben ook gevolgen voor anderen op de woningmarkt. Een maatregel die de ene groep helpt, kan de concurrentie om woningen vergroten, prijzen opdrijven of soms zelfs de bouw van nieuwe woningen afremmen.”
Drie voorbeelden
Het CPB laat zien hoe dit werkt met drie voorbeelden. Grotere huishoudens krijgen in de corporatiesector meer woonruimte doordat woningcorporaties grotere woningen gericht aan gezinnen toewijzen. Dat gaat ten koste van alleenstaanden, die daardoor kleiner wonen. Ook leennormen hebben een verdelingseffect, want koopstarters kunnen daardoor niet de woning kopen die ze eigenlijk zouden willen hebben. Een derde voorbeeld zijn betaalbaarheidseisen bij nieuwbouw. Gemeenten kunnen eisen dat een deel van de nieuwe woningen betaalbaar is, bijvoorbeeld voor leraren, politieagenten en verpleegkundigen. Daarmee kunnen zij deze groepen helpen om in de stad te wonen waar ze werken. Tegelijkertijd kunnen zulke eisen woningbouwprojecten minder rendabel maken, waardoor het lastiger wordt projecten door te laten gaan en mogelijk subsidies nodig zijn.
Kijk naar de woningmarkt als geheel
De voorbeelden laten zien dat woningmarktbeleid niet los kan worden beoordeeld van de gevolgen voor andere groepen en andere delen van de woningmarkt. Ook kunnen maatregelen anders uitpakken dan vooraf bedoeld. Het CPB pleit er daarom voor om bij de beoordeling van beleid de verschillende verdelingseffecten in samenhang te bekijken. “Een alternatief voor het geven van extra steun aan een bepaalde groep is het verminderen van bestaande voordelen voor andere groepen. Vrijwel alle huishoudens ontvangen op een of andere manier ondersteuning, bijvoorbeeld via fiscale voordelen voor huiseigenaren of lage huren in de sociale huursector. Het gericht verminderen van zulke voordelen kan de woonkansen verbeteren van groepen die nu moeilijk toegang krijgen tot de woningmarkt.”
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
