Het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel is vastgelopen. Ingrijpende aanpassingen aan zowel de uitvoering als de wet- en regelgeving zijn noodzakelijk vanwege de stijgende WIA-instroom, sterk oplopende achterstanden en structurele tekortkomingen in het stelsel. Dat staat in het Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO) over de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA).
Het rapport ‘Werk aan de WIA – naar een stelsel dat weer werkt’ werd vrijdag aan de Tweede Kamer aangeboden. De problemen zijn volgens het IBO te wijten aan de gestegen instroom in de WIA en de toenemende druk op het UWV. In de afgelopen tien jaar is het ziekteverzuim fors gestegen, met meer dan 60.000 nieuwe instroommeldingen per jaar. Dit is een verdubbeling ten opzichte van de situatie bij de invoering van de WIA in 2006. Het aantal mensen dat een uitkering ontvangt voor volledige en duurzame arbeidsongeschiktheid is inmiddels gestegen naar 600.000, ofwel één op de dertien werknemers.
Een belangrijke oorzaak van de stijgende instroom is de langer doorwerkende oudere beroepsbevolking, die door de verhoogde pensioenleeftijd en verminderde vroegpensioenmogelijkheden vaker in de WIA terechtkomt. Ook spelen psychische aandoeningen een grotere rol, vooral onder jongeren en vrouwen, en is meer dan 40% van de nieuwe instroom gerelateerd aan psychische klachten.
Gerichtere inzet verzekeringsartsen
Daarnaast kampt het UWV met oplopende achterstanden. Zonder ingrijpen dreigen de wachtlijsten in 2030 op te lopen tot bijna 200.000 mensen, met een wachttijd van gemiddeld drie jaar. Het IBO adviseert daarom onder andere het gerichter inzetten van verzekeringsartsen en het afschaffen van de IVA-uitkering voor nieuwe gevallen, waarbij deze mensen voortaan een WGA-uitkering zouden ontvangen. Ook moeten herbeoordelingen worden beperkt en strikter gecontroleerd.
Het rapport bevat daarnaast suggesties voor beleidsopties, waaronder het centraal stellen van werkhervatting en het aanpassen van de uitkeringsstructuur. Het IBO is echter duidelijk in haar advies om de verplichting voor loondoorbetaling bij ziekte voor werkgevers niet te verkorten, omdat dit anders kan leiden tot meer instroom in de WIA en hogere kosten.
Het rapport benadrukt dat, om de druk op het stelsel te verlichten, er naast de voorgestelde maatregelen ook meer aandacht moet komen voor preventie en re-integratie, met betere ondersteuning voor werkgevers en werknemers.
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
