“Een verzilverhypotheek waarbij je 10 of 20 procent opeet kan voor sommige mensen best een heel goed product zijn. Daarom zeg ik ook niet dat aflossingsvrij nul moet zijn.” Dat zei voormalig DNB-president Klaas Knot deze week tijdens het Outvie Hypotheken Event.
In 2023 is er een einde gemaakt aan de hypotheekrenteaftrek voor nieuwe aflossingsvrije hypotheken, maar vandaag de dag is volgens Knot nog steeds 45 procent van de totale Nederlandse hypotheekschuld aflossingsvrij. De meeste hypotheken zijn een combinatie van aflossingsvrije en aflossende delen. De aflossingsvrije hypotheekportefeuilles bij Nederlandse financiële instellingen zijn volgens Knot dus ondanks de aanpassingen in 2013 nog steeds groot. Ook ten opzichte van het eigen vermogen.
Knot: “Een groot deel van deze aflossingsvrije contracten loopt straks in verschillende periodes gelijktijdig af. De eerste golf komt naar verwachting tussen 2035 en 2038. Ik denk dat dat voor financiële instellingen extra risico’s gaat opleveren. De waarde van de woning is immers de voornaamste bron van terugbetaling. Als veel huishoudens tegelijkertijd op die woningwaarde moeten terugvallen, kan dat de huizenmarkt onder druk zetten. Daarnaast kan er sprake zijn van achterstallig onderhoud of van funderingsherstel, om maar eens een onderwerp te noemen.”
Die combinatie kan ertoe leiden dat huishoudens in de problemen komen en mogelijk moeten verkopen. “We weten nu niet onder welke marktomstandigheden dat dan zal zijn”, aldus Knot.
Branche moet verantwoordelijkheid nemen
Doordat de aflossingsvrije hypotheken op grote schaal worden verlengd of geherfinancierd, blijft de openstaande schuld hoog. Als het inkomen van de hypotheeknemer daalt, bijvoorbeeld door werkloosheid, ziekte of pensionering, of als de hypotheekrente stijgt, dan bestaat er volgens Knot wel degelijk het risico dat de hypotheeklasten niet meer kunnen worden gedragen. “Ik denk dat het goed is dat u als branche hierop voorsorteert en uw verantwoordelijkheid neemt.”
Rabobank heeft inmiddels een grote stap gezet. Klanten kunnen daar binnenkort maximaal 30 procent in plaats van 50 procent van de waarde van een woning aflossingsvrij lenen, tot een maximaal bedrag van 150.000 euro. Knot: “Ik ga hier niet ‘claimen’ dat ik dat precies de juiste oplossing vind, maar ik denk dat in ieder geval de richting van dat besluit mij wel aanspreekt.”
Europese Centrale Bank
Het besluit sluit volgens Knot vooral aan bij de wens van de ECB. De Europese Centrale Bank maakt er al jaren geen geheim van een einde te willen maken aan deze leenmogelijkheid in Nederland. Een mening die volgens Knot niet wordt gedeeld door De Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM).
Knot: “Zij zien ook wel in dat de aflossingsvrije hypotheek voorziet in een behoefte. Het helpt bij een optimale spreiding van vermogen en ook daarbij speelt ons pensioenstelsel een belangrijke rol. De meeste Nederlanders beginnen relatief vroeg met het bij elkaar sparen van een toch wel relatief hoog pensioen. Maar het gelijktijdig vermogen opbouwen voor pensioen en de eigen woning is lastig.”
Dat argument is volgens hem ‘gelukkig’ inmiddels ook ‘enigszins’ geland in Frankfurt. “Dat heeft ertoe geleid dat de ECB haar mening iets heeft bijgesteld. De ECB pleit niet meer voor een volledige afschaf van aflossingsvrije hypotheken, maar wel voor een reductie daarvan. Dat willen ze vooral bewerkstelligen door de toezichtregels aan te scherpen.”
Terugbetaalcapaciteit van klanten
Dat betekent dat financiële instellingen vooral beter in de gaten moeten houden wat de waarde is van het onderpand en hoe die zich ontwikkelt. Die informatie bleek volgens Knot niet automatisch beschikbaar en werd dus ook nog niet automatisch goed bijgehouden. “Voor een aflossingsvrije hypotheek is dat natuurlijk wel cruciaal, omdat de waarde van de woning belangrijker wordt dan de inkomensstroom ten opzichte van de hypotheek. Het is van belang om een goed beeld te hebben van de terugbetaalcapaciteit van klanten.”
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
