Tien jaar geleden was het nog pionierswerk, inmiddels is brondata de standaard geworden in de hypotheekketen. Niet alleen omdat het sneller is, maar ook om fraude tegen te gaan. Marktleider Ockto innoveert intussen verder. Via procesoptimalisatie met AI, naar toepassingen over de grens. “Europese regelgeving biedt enorme kansen voor innovatieve financiële dienstverlening.”
Het begon bescheiden, herinnert voormalig commercieel directeur en nu non-executive directeur Gert Vasse (foto) zich. “Een of twee vooruitstrevende geldverstrekkers zagen destijds de waarde van brondata in. Het heeft tijd gekost maar inmiddels is de acceptatie breed. Zeker sinds de ondertekening van het Convenant brondata twee jaar geleden. Negentig procent van de aanbieders accepteert nu één of meer databronnen bij een hypotheekaanvraag. De richting is onmiskenbaar: er is geen weg meer terug.”
Een belangrijke drijfveer voor die ontwikkeling is fraudepreventie. “Brondata is simpelweg betrouwbaarder”, zegt Gert-Jan van Dijke, director accounts bij Ockto. “Als een klant diens inkomen of belastinggegevens direct via de Belastingdienst of het UWV deelt, is de kans op fouten of misleiding minimaal.”
Inmiddels lopen er pilots waarbij inkomensgegevens van ondernemers standaard bij de Belastingdienst worden gecheckt. “De verwachting is dat dit snel verplicht wordt”, zegt Vasse. “Wanneer je ten minste één databron gebruikt – UWV of Belastingdienst – kan het dossier automatisch gecontroleerd worden.”
De klant vraagt erom
Toch is nog niet iedereen zover. “Zo’n 25 tot 30 procent van de adviseurs werkt structureel met brondata”, schat Van Dijke. “Dat zijn vaak kantoren die zijn aangesloten bij franchiseformules of serviceorganisaties. Daarbuiten heb je veel zelfstandige adviseurs die maar een beperkt aantal hypotheken per jaar doen. Daar is nog terrein te winnen.”
“Adviseurs zijn natuurlijk een bepaalde werkwijze gewend, vaak nog met papieren dossiers. Toch raken ook zij steeds vaker ervan overtuigd dat niet zij moeten kiezen of ze brondata gebruiken, maar hun klant. Simpelweg omdat de klant er zelf om vraagt of omdat ze niet het risico willen lopen dat de consument bij een andere aanbieder wel de mogelijkheid heeft om snel en veilig gegevens aan te leveren. Consumenten zijn eraan gewend geraakt, ze komen Ockto ook tegen bij andere vormen van dienstverlening. Als ze de keuze krijgen, kiezen acht op de tien consumenten voor brondata.”
‘Met AI kunnen we de onboarding van klanten relevanter en slimmer maken’
Toepassingen buiten de hypotheekketen
Aanvankelijk was brondata vooral een innovatie van de hypotheekketen, maar nu is het veel breder inzetbaar. Vasse: “We zien o.a. toepassingen bij consumptieve kredieten, private lease en woningverhuur. Iedere organisatie die persoonlijke en financiële gegevens nodig heeft van een consument, kan Ockto inzetten. Denk ook aan het openen van een spaarrekening of het actualiseren van klantdossiers.”
“Bij private lease is het nu het streven om de consument binnen een kwartier te laten weten of diens aanvraag goedgekeurd wordt”, vult Van Dijke aan. “Dankzij brondata kan dat: snel, veilig en zonder fraude. Zelfs in het sociaal en overheidsdomein wordt al brondata gebruikt. Bijvoorbeeld door lokale overheden die gemeentepolissen verstrekken aan minima of stadspassen waarmee mensen korting krijgen op uitstapjes.”
In de app en via laptop
Bij consumenten is vooral de Ockto-app bekend, waarmee zij veilig data kunnen delen. “Onze app scoort hoog in de appstores”, zegt Vasse. “Dat laat zien dat mensen het prettig vinden om op deze manier gegevens digitaal te delen. Maar we weten ook dat niet iedereen dat op diens mobiel wil doen. Daarom is het nu ook mogelijk via de laptop. Ons doel is dat iedereen, van 18 tot 80, op diens eigen manier data kan delen.”
De volgende stap: AI-toepassingen
Toch zijn er nog situaties waarin data niet centraal beschikbaar is. Van Dijke: “Gegevens uit bijvoorbeeld een echtscheidingsconvenant, een salarisstrook of een jaaroverzicht van een eenmanszaak kun je niet uit een bron halen. Het document zelf is de bron. Daarvoor passen we sinds kort AI toe: Intelligent Document Processing ofwel IDP.”
Gert-Jan van Dijke, director accounts bij Ockto
“Deze technologie leest documenten automatisch uit en vertaalt ze naar gestructureerde data. Voorheen werd in de markt gebruikgemaakt van een andere techniek: Optical Character Recognition ofwel OCR, maar dat is foutgevoelig. Met IDP daarentegen kan het systeem relevante informatie zelf herkennen: alimentatie, jaaromzet, winst. Het verschil met brondata is wel dat gegevens verkregen uit IDP nog gecontroleerd moeten worden. Wij doen dit door slimme consistentie-checks uit te voeren met de brondata.”
IDP is niet de enige AI-toepassing. Van Dijke: “Door intelligentie toe te passen op de klantreis kunnen we de onboarding van klanten relevanter en slimmer maken, zodat we alleen die data ontvangen die echt nodig is. Want de databehoefte hoeft niet bij iedere consument hetzelfde te zijn. Als bijvoorbeeld iemand van 25 jaar een aanvraag doet voor een consumptief krediet, is het nog niet relevant wat diens pensioeninkomen wordt. Bij een oudere consument ligt dat anders.”
Europese ambities
Terwijl Ockto in Nederland inmiddels marktleider is geworden in datauitwisseling, kijkt het bedrijf nu nadrukkelijk over de grens. Van Dijke: “Op Europees niveau komen er steeds meer digitale standaarden. Zo krijgt iedere burger de komende jaren een Europese digitale identiteit (eID): deze kun je in je ID-wallet laden waarmee je jezelf digitaal kunt identificeren. Wij gaan dat ook ondersteunen.”
Daarnaast haakt het bedrijf in op nieuwe Europese verordeningen zoals FIDA (Financial Data Access) en DORA (Digital Operational Resilience Act). “FIDA zorgt ervoor dat consumenten straks hun spaarsaldo’s, pensioengegevens en zelfs cryptorekeningen kunnen delen, net zoals nu met hun betaalgegevens via PSD2 het geval is. Dat biedt enorme kansen voor innovatieve financiële dienstverlening. Daarnaast stelt DORA strenge eisen aan dataveiligheid. Wij voldoen daar uiteraard aan – dat is de basis om in Europa mee te mogen spelen.”
‘Adviseurs die nu ervaring opdoen met brondata, zijn straks in het voordeel’
Oproep aan adviseurs
Tot slot doet Vasse een oproep aan het intermediair. “Wacht niet af met digitalisering. De ontwikkelingen volgen elkaar nu snel op. Wetgeving, fraudepreventie, digital identity: het komt allemaal tegelijk. Adviseurs die nu al ervaring opdoen met brondata, zijn straks in het voordeel. Wachten tot het verplicht wordt, is echt geen optie meer.”
Dit interview werd eerder gepubliceerd in de InFinance-special Kansen & Visies 2026.
Elke werkdag het belangrijkste financiële nieuws in uw mailbox? Meld u gratis aan voor InFinance Daily.
